Umugabo ntakiri umutware w’urugo, icyo bivuze mu mategeko

    1
    Umugabo n’umugore kuri ubu barareshya mu buyobozi bw’urugo (Ifoto/M.A Dushimimana)

    Umugabo n’umugore kuri ubu barareshya mu buyobozi bw’urugo (Ifoto/M.A Dushimimana)

    Itegeko rishya rigenga abantu n’umuryango mu ngingo yaryo ya 209 rigena ko umugabo n’umugore bafite ubushobozi bungana mu buyobozi bw’urugo.

    Mu gihe itegeko rya kera ryagenaga umugabo nk’umutwe w’urugo, kuri ubu ngubu umugabo n’umugabo bafata ibyemezo ku rugero rungana, bose ni abayobozi.

    Ingingo ya 209 ivuga ko abashyingiranye bafatanya ubuyobozi bw’urugo rwabo harimo kurwitaho kugira ngo rugwize umuco mwiza n’ibirutunga no kurwubaka rugakomera.

    Iyi ngingo iteganya ko umwe mu bashyingiranywe yiharira iyo nshingano iyo undi adashobora kuyikora. Iyo batabyumvikanyeho byemezwa n’inzego zibifitiye ububasha.

    Ingingo ya 210 yongeraho ko buri wese mu bashyingiranywe agomba kugira uruhare mu bitunga urugo rwabo bikurikije uburyo n’amikoro ye.

    Iri tegeko kandi rivuga ko iyo umwe mu bashyingiranywe atubahirije inshingano ze, uwo bashyingiranywe ashobora kuregera urukiko rubifitiye ububasha kugira ngo hafatwe ibyemezo by’agateganyo birengera urugo cyane cyane ibyita ku bana.

    Bamwe mu bagabo bavuga ko iyi ngingo yaje kubakandamiza no kubasuzuguza abagore, mu gihe hari abandi basanga iri tegeko ryumviswe uko bikwiye ryakemura byinshi mu muryango.

    Shema Léopold avuga ko mu buryo umugabo aremye afite imbaraga karemano kurusha umugore, akaba ari yo mpamvu badateze kuzareshya.

    Shema ashimangira ko hakenewe uburinganire ariko kungana ntibiteze byo ni inzozi, ngo kuko n’iyo umugore ahuye n’ikintu gikomeye ahamagara umugabo.

    Shema ati “igikenewe ni uko abagore bumva ko bashoboye ntibatege ku bagabo igihe cyose, ariko kungana byo ntibibaho.”

    Pascasie w’imyaka 40 utuye mu Murenge wa Mukura mu Karere ka Rutsiro we avuga ko atari azi ko hari ingingo iha abagore ubushobozi bwo gufata ibyemezo ku rwego rumwe n’abagabo babo.

    Avuga ko aho atuye usanga abagabo ari bo bafata ibyemezo bikomeye nko kugirisha isambu, inka n’ibindi.

    Pascasie yagize ati “Ubwo tubimenye, ubutaha tuzajya tubabwira ko itegeko ritabaha uburenganzira bwo gufata ibyemezo tutemeranyijweho. Ni ibintu byiza kuba igihugu kidutekerezaho, kikamenya inkeke duhorana mu miryango yacu.”

    Mé Mukashema Marie Louise aganira n’Izubarirashe.rw, yavuze ko iri tegeko ritaje guteza umwiryane, ngo ahubwo ryaje gufasha umugore n’umugabo kuzuzanya no gufatanya guteza imbere umuryango

    Dore ikiganiro twagiranye na Mé Mukashema

    Hari abavuga ko kuba nta muyobozi w’urugo itegeko rivuga bishobora kuzateza umwiryane mu ngo…

    Mu rwego rw’amategeko abantu bose barangana. Nta muntu uri hejuru y’undi. Yaba umugore cyangwa se umugabo. Ariko ukuyeho n’amategeko nabihuza n’uko hagomba kubaho uburinganire, ko umugore n’umugabo baba bagomba kuyobora urugo, gucunga umutungo no gufatanya mu burere bw’abana babo.

    Ibyo byose bagomba kugira uruhare rungana, nta muntu uharirwa inshingano runaka. Umwe adahari cyangwa se atabishoboye, undi azuzuza inshingano z’urugo.

    Ni mu rwego rwo kubungabunga ubumwe bw’umuryango, Inteko Nshingamategeko iba yarabishyizeho ngo habungabungwe ireme ry’umuryango, bose baba bagomba kugira uruhare mu kubaka urugo rwabo.

    Abagabo bamwe na bamwe babona iyi ngingo nk’iyaje kubasubiza hasi no kubasuzuguza abagore babo, wowe ubibona ute?

    Nibaza ko atari abagabo bose, bamwe bumva ko itegeko ryabasubije inyuma, ariko ibintu byose iyo bikiri bishyashya biba bitarumvikana, ari na yo mpamvu iyo amategeko yasohotse haba kuyamenyesha abantu, mu gihe kiri imbere nibamara kumva neza iyi ngingo n’icyo umushingamategeko yashakaga kugeraho bazabyumva…ibyo ntibikuyeho ko bagomba kubahana. Bizakemurwa no kumenyekanisha iri tegeko…ntikwari ukugira ngo umugabo asubizwe hasi, ahubwo kwari ukwerekana ko bafite inshingano zingana mu guteza imbere urugo

    Mu itegeko rya mbere umugabo yari afite ububasha bwo gufata ijambo rya nyuma ku ngingo itumvikanyweho nko kugurisha isambu kuko yitwaga umuyobozi, kuri ubu ni inde ufite ububasha bwo gufata ijambo rya nyuma mu gihe hari icyananiranye guhuza?

    Buriya amategeko aza nyuma, aba ari amaburakindi mu miyoborere y’urugo hagati y’umugabo n’umugore, ariko kuri iyi ngingo n’ubuyobozi bw’inzego z’ibanze bubizamo.

    Iyo bananiranywe kumvikana, cyangwa hari ibigiye kugurishwa n’ibindi byahungabanya urugo, abayobozi b’inzego z’ibanze bagira uruhare mu gufata icyemezo cyitagira ingaruka mbi ku muryango. Kubera iki rero bazamo? Ni uko iyo inzu igurishijwe abana bakajya hanze cyangwa umugabo cyangwa umugore bose baba umutwaro wa Leta. Abayobozi b’inzego z’ibanze bagomba kureberera abo bantu kugira ngo batazaba umutwaro w’igihugu.

    Cyangwa se niba hari ibyo bagomba gusinya bakabisinya badashyize umuryango mu kaga. Bose bagakwiye kumvikana, byakwanga bakitabaza ubuyobozi

    Ni iki Abanyarwanda muri rusange bagakwiye kumva ku ngingo y’ubuyobozi bw’urugo?

    Kuri iyi ngingo icyo bagakwiye gukuramo, ni uko urugo ari urw’abantu 2, umugore n’umugabo, iyo umwe adashoboye cyangwa se iyo umwe aguye undi aramwegura. Bagomba kubahana umwe agaha undi icyubahiro kimukwiye, bose bagafata ibyemezo byo guteza imbere umuryango.

    Ikirimo si ugushyira abagabo inyuma, ahubwo ni ukugira ngo abantu bose batahirize umugozi umwe, umuryango utere imbere.

    Igitekerezo kimwe

    1. Ni mubona ibi byose bibaye iyi niyo mperuka y’isi kuko nta bami babiri mu muzinga umwe… Ibi bizagira ingaruka nyinshi uhereye ku kuremwa kw’isi. Kandi mugiye kubona ko isi itakiri aho yari iri. Kuko byose bihinyuza amategeko y’Imana. Nta hantu na hamwe berekana muri Bibiliya uhereye kuera kose kugeza ubu. Ni ishyano rero rizagwira isi… Tegereza ubukana bw’Imana

    Tanga igitekerezo